Tijdens rioolwerkzaamheden in de Bergstraat deden Bernard Hospers (senior toezichthouder projecten) en Erik Laurentzen (senior beheerder riolering en water) van de gemeente een bijzondere vondst. “We stuitten op een betonnen muur van 8 meter hoog, 3 meter breed en 3 meter diep, met daarboven zo’n 40 cm grond.” (foto’s 1 en 2)
Optie 1: Duitse bunker?
Zijn eerste ingeving? “Een geheime Duitse (munitie)bunker. Het deed me denken aan de grote bunker ‘Diogenes’ in Arnhem-Noord.” In het beton zat namelijk houtwerk gestort. “Op dat hout kun je makkelijk iets bevestigen, in massief beton boren is namelijk erg lastig.”
De locatie maakt het verhaal extra interessant, want de muur ligt direct achter de voormalige Panther-Stellung, een Duitse verdedigingslinie die begin september 1944 door dwangarbeiders werd aangelegd. (foto 3) Deze linie bestond uit verbindingsloopgraven, geschutsopstellingen, kleine bunkers, wegversperringen en tankgrachten. (foto 4 en 5) “Maar de bunkers in zo’n stelling waren meestal vrij provisorisch. Wat wij hier vonden, is juist heel degelijk. Dat doet me toch twijfelen.”
Optie 2: particuliere schuilkelder?
Een andere tip bracht hem op een nieuw spoor. “Het kan een privé-schuilkelder zijn van vlak voor de Tweede Wereldoorlog.” Zulke schuilkelders zijn op meerdere plekken in de stad te vinden, bijvoorbeeld aan de Julianalaan 86. (foto 6) Toch kloppen niet alle details. “Er is geen goede trap om snel naar binnen te gaan. Bovendien zijn de wanden hier maar 15 cm dik, terwijl die van bekende schuilkelders zo’n 44 cm zijn. Ook daar twijfel ik dus over.”
Optie 3: opslagkelder?
Erik dook nóg verder terug in de geschiedenis. “Vroeger was dit de tuin van het Grand Hotel Du Soleil, ooit een van de meest gewilde hotels.” (foto 7) Het telde honderden kamers en was ongekend luxe, met een lift en een eigen garage. Zelfs leden van het Koninklijk Huis verbleven er. “Misschien was het helemaal geen bunker, maar een opslagkelder, bijvoorbeeld voor drank. (foto 8, 9 en 10) De plankdragers aan de muur wijzen eerder op opslag dan op een schuilruimte. En het gevonden glaswerk lijkt uit de jaren ’30 te komen.”
Mysterie nog niet opgelost
Een definitieve conclusie is er nog niet. “Maar het was geweldig om als een soort Kuifje zo’n intrigerend raadsel te onderzoeken”, besluit Erik. Wie een idee heeft over de herkomst van de ruimte, kan mailen naar erik.laurentzen@arnhem.nl.
Foto 1: de bunker
Foto 2: de bunker
Foto 3: Panther-Stellung 1944
Foto 4: loopgraven Rijnkade Panther-Stellung
Foto 5: loopgraven Oude Haven Panther-Stellug
Foto 6: schuilkelder Julianalaan
Foto 7: Grand Hotel du Soleil
Foto 8: glaswerk
Foto 9: glaswerk
Foto 10: Riley flessenstop